Amosando publicacións coa etiqueta novela contemporanea. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta novela contemporanea. Amosar todas as publicacións

luns, 27 de xaneiro de 2014

OS INTRÉPIDOS DO PINTOR DO SOMBREIRO DE MALVAS

A verdade é que o primeiro que teño que facer é pedir perdón aos rapaces de primeiro. Deixei nas súas mans este libro para Nadal, contándolles que o escritor e que era moi interesante, que poderiamos intentar falar con el e claro, emocionados,levaron o libro. Eu que lera o de Palabras de auga pensei que sería perfecto tamén este, pero cando lin o libro, dixen "mellor para segundo ou terceiro". Aínda así estes son os intrépidos que viñeron co libro e o sorriso posto despois de nadal


E estaba volvéndome tola buscando os cadros de Vangoh que ilustraran o libro cando na rede atopeime con este fantástico traballo de IES de Poio.



O pintor do sombreiro de malvas from Anxos bibliotequeira

Mañá falaremos desta presentación e despois veremos que preguntas farémoslle a Marcos Calveiro porque o outro día puxémonos en contacto con el e ofreceuse a contestas ás nosas dúbidas.

venres, 28 de xuño de 2013

El día en que el mundo encontró a la Maga

Vaya por delante que sé que Rayuela es una novela para universitarios (y similares). Y que esto es un blog de instituto, al que solo por error o casualidad accedarán lectores veinteañeros, porque los alumnos son demasiados jóvenes y los profes demasiado mayores. Así que haré mías las palabras de Saint-Éxupery y dedicaré esta entrada 
A LOS PROFES, CUANDO ERAN VEINTEAÑEROS.
____________________________________________________________________________

Y es que hay cosas que solo pueden entenderse a los  veintipocos años.  Si yo leyera hoy Rayuela, de Julio Cortázar, estoy casi segura de que no entendería el impacto que me produjo en su momento, hace aproximadamente veinte años y medio.  Pero siempre guardo un recuerdo muy especial de esos descubrimientos que, en algún momento de mi vida, consiguieron cambiar mi visión de las cosas.  
.

Todavía hoy, veinte años y medio después de haberlo memorizado, puedo recitar palabra por palabra mi fragmento favorito de esta novela. Un fragmento que desde hace tiempo ha dejado de decir nada sobre mí, pero que forma parte de mis recuerdos personales,de un momento en que, para aquella otra yo, la vida era justamente esto:


Entre la Maga y yo crece un cañaveral de palabras, apenas nos separan unas horas y unas cuadras y ya mi pena se llama pena, mi amor se llama mi amor. Cada vez iré sintiendo menos y recordando más, pero qué es el recuerdo sino el idioma de los sentimientos, un diccionario de caras y días y perfumes que vuelven como los verbos y los adjetivos en el discurso, adelantándose, solapados a la cosa en sí, al presente puro, entristeciéndonos o aleccionándonos vicariamente hasta que el propio ser se vuelve vicario, la cara que mira hacia atrás abre grandes los ojos, la verdadera cara se borra poco a poco como en las viejas fotos y Jano es de golpe uno más de nosotros. Todo esto se lo voy diciendo a Crevel pero es con la Maga que hablo, ahora que estamos tan lejos. Y no le hablo con las palabras que sólo han servido para no entendernos, ahora que ya es tarde empiezo a elegir otras, las de ella, las envueltas en eso que ella comprende y que no tiene nombre, auras y tensiones que crispan el aire entre dos cuerpos o llenan de polvo de oro una habitación o un verso. ¿Pero no hemos vivido así todo el tiempo, lacerándonos dulcemente? No, no hemos vivido así, ella hubiera querido pero una vez más yo volví a sentar el falso orden que disimula el caos, a fingir que me entregaba a una vida profunda de la que sólo tocaba el agua terrible con la punta del pie. Hay ríos metafísicos, ella los nada como esa golondrina está nadando en el aire, girando alucinada en torno al campanario, dejándose caer para levantarse mejor con el impulso. Yo describo y defino y deseo esos ríos, ella los nada. Yo los busco, los encuentro, los miro desde el puente, ella los nada. Y no lo sabe, igualita a la golondrina. No necesita saber como yo, puede vivir en el desorden sin que ninguna conciencia de orden la retenga. Ese desorden que es su orden misterioso, esa bohemia del cuerpo y del alma que le abre de par en par las verdaderas puertas. Su vida no es desorden más que para mí, enterrado en prejuicios que desprecio y que respeto al mismo tiempo. Yo, condenado a ser absuelto irremediablemente por la Maga que me juzga sin saberlo. Ah, déjame entrar, déjame algún día como ven tus ojos…

Y también podría recitar de memoria, naturalmente, una de las mejores (si no la mejor) descripciones de un beso que podemos encontrar en la literatura: el famosísimo capítulo 7
.
.
Claro que la cantidad de fragmentos memorables que contiene una novela tan sugerente como esta podría llenar, por sí sola, todo un blog. Una pequeña muestra:  este vídeo en el que se recogen las lecturas o recitados que diferentes personas han seleccionado:
.
 .
O este otro vídeo, ilustrado con imágenes que traerán a los lectores muchos recuerdos sobre detalles inolvidables (¿alguien puede seguir viendo un paraguas en un paraguas después de leer la novela?)
.
.
En fin, que hoy, 28 de junio de 2013, se cumplen nada menos que 50 años de la publicación de Rayuela, y las iniciativas para recordarla inundan los medios de comunicación:

  
Yo, naturalmente, no volveré a leerla, porque no quiero romper la magia del recuerdo.  Ya he dicho que hay cosas que solo se entienden a los veintipocos años. Pero algún día nosotros los tuvimos, nuestros alumnos los tendrán, y  la novela permanece y permanecerá ahí, tan joven como cuando la publicaron por primera vez, abriendo perspectivas lectoras... y vitales.

martes, 9 de abril de 2013

José Luis Sampedro


(José Luis Sampedro, 14 de marzo de 2011)

En los últimos años hemos conocido a José Luis Sampedro sobre todo como ciudadano y economista crítico y comprometido. Pero aquí no vamos a hablar de eso, no sea que se nos vea el plumero. Además, sus numerosas declaraciones y entrevistas en este sentido circulan hasta la saciedad en redes sociales y medios de comunicación. Aquí nos centraremos en su faceta literaria, un campo en el que el humanismo y la sensibilidad de este escritor casi centenario nos han dejado unas cuantas novelas llenas de sentimiento, sabiduría y comprensión hacia el ser humano.


En la página de RTVE  puedes leer diferentes reacciones sobre su muerte y ver algunos vídeos sobre su figura.
En relación con la literatura, en el artículo “Cómo me hice escritor”  el propio novelista hace una semblanza de su vida y del papel que en ella ha jugado la literatura. Puedes completarlo con otros artículos suyos, como “Los libros que me han acompañado”  o esta entrañable defensa de las bibliotecas  que escribió hace unos años, cuando se hablaba de la posibilidad de  cobrar por el préstimo de libros.

Si lo que quieres es informarte sobre sus libros, puedes leer un resumen de su vida y sus obras más relevantes  que le dedicó el diario El mundo cuando recibió el Premio nacional de las letras 2011. Y en Lecturalia encontrarás entradas dedicadas a muchos de ellos.

Aquí os dejamos con solo tres fragmentos de algunas de sus obras más conocidas, empezando, naturalmente, por aquella que le lanzó, bastante tardíamente, a la fama: La sonrisa etrusca.
En el museo romano de Villa Giulia el guardián de la Sección Quinta continúa su ronda. Acabado ya el verano y, con él, las manadas de turistas, la vigilancia vuelve a ser aburrida; pero hoy anda intrigado por cierto visitante y torna hacia la saleta de Los esposos con creciente curiosidad. «¿Estará todavía?», se pregunta, acelerando el paso hasta asomarse a la puerta.
Está. Sigue ahí, en el banco frente al gran sarcófago etrusco de terracota, centrado bajo la bóveda: esa joya del museo exhibida, como en un estuche, en la saleta entelada en ocre para imitar la cripta originaria.
Sí, ahí está. Sin moverse desde hace media hora, como si él también fuese una figura resecada por el fuego y los siglos. El sombrero marrón y el curtido rostro componen un busto de arcilla, emergiendo de la camisa blanca sin corbata, al uso de los viejos de allá abajo, en las montañas del Sur: Apulia o, más bien, Calabria.
«¿Qué verá en esa estatua?», se pregunta el guardián. Y, como no comprende, no se atreve a retirarse por si de repente ocurre algo, ahí, esta mañana que comenzó como todas y ha resultado tan distinta. Pero tampoco se atreve a entrar, retenido por inexplicable respeto. Y continúa en la puerta mirando al viejo que, ajeno a su presencia, concentra su mirada en el sepulcro, sobre cuya tapa se reclina la pareja humana.

El ritmo viril no es agresivo sino cósmico: vaivén de olas, palma mecida por la brisa. La piel de sus flancos se entrega a los muslos que la acunan apoyándose en los pies que sostienen el vaivén. Se siente mecido en una ola de carne que le envuelve con unas manos en su espalda, arañantes o acariciantes, y que le embriagan los oídos con el jadeo amoroso, con la palabra hecha música. Se disuelve en ella sin alarmarse, abandonándose, porque cuanto más se entrega más poderoso es su sexo, más grande con ese rendimiento su triunfo. Ahondando, ahondando, elevándose cuanto más se hunde, ensanchándose cuanto más se concentra. Ya no le envuelve el mar sino el cielo, las estrellas, el universo. Cede toda barrera, es anegado, arrebatado. Y ella es también más vencedora cuanto más vencida. El ímpetu del surtidor crece y crece, más alto, más cristalino, más afilado y vivo, todo lleno de una luz que convierte la gruta en un diamante cuyo centro es la pareja. Hasta que el surtidor se rompe, estalla, y la líquida lanza se hace flor derramándose redonda, en círculos, en inundaciones...

Le despertó el frío y entreabrió los ojos. Los abrió del todo, incrédulo: un hombre andaba por el río. Sí, tranquilamente, sobre las aguas, avanzando entre la niebla. Shannon se incorporó estupefacto, creyendo que aún soñaba, y lo comprendió al punto. El hombre pisaba sobre los troncos flotantes. Shannon apartó la manta, donde la escarcha blanqueaba todavía, y se puso en pie. […]
 -Se ha dormido, ¿eh?
Shannon se volvió. Era Paula. A la grisácea luz de la mañana la cara era muy joven, la mirada casi tímida. Pero los labios apretados, la firmeza del pecho y los rasponazos en las manos eran los de una mujer viviendo en plena sierra.
- ¿Se han marchado todos?
- Andan a la vuelta de esas peñas. Hoy tienen duro trabajo.
Recogió algunos de sus cabellos en el pañuelo, y continuó:
- Puede desayunar leche. El Americano le ha dejado una poca que les dio ayer un pastor.
Señaló hacia el cazo, arrimado al fuego. Sacó de su bolsa un pan empezado. Mientras Shannon recogía la manta y su mochila, Paula preparó unas sopas, dejando caer en la leche humeante finas rebanadas de pan.
- Deje. No se moleste.
- ¡Bah!... El Americano me dijo que le atendiera.
- No, no. No vale la pena de ocuparse de mí.
Hubo un breve silencio sacudido por el choque de los troncos y el correr del agua, mientras ella le miraba intensamente. Luego habló con su tranquila dulzura…

Viñeta de Forges para El País, 9 de abril de 2013



No sería mala idea, a modo de homenaje, escoger alguna de las obras de este autor para nuestras lecturas del club, como ya hicieron nuestros compañeros del IES Xesús Taboada Chivite.
 ¿Qué os parece? 
¿Tal vez para las tertulias del año que viene?



martes, 10 de xullo de 2012

Club de profes


Vaia, tanta recomendación para os alumnos e nin unha mísera reseña sobre as lecturas dos profes, co voluntariosos e ben mandados que eles son! Se é que....

En fin, non vos podo contar moito sobre a nosa última cea porque xa pasou un mes e a verdade é que non recordo moito dela.
Se para falar de El chino escollemos un restaurante chino, esta vez o dilema estaba entre un americano (Firmin) ou un italiano (El barón rampante).  Non vou negar que a idea de celebrar unha cea literaria nun Burger King resulta moi atractiva no que ten de iconoclasta, pero os nosos padales e os nosos estómagos negáronse en redondo, así que volvemos á vella tradición dos acolledores restaurantes italianos.

Alí comentamos os dous libros escollidos para esta derradeira cea do curso, que parece que non despertaron demasiado entusiasmo. A ver se vos gustan máis as propostas que se fixeron para septembro:



- Os nomes do traidor, de Xurxo Sierra Veloso, unha novela que xa se propuxera varias veces e que, por algunha estraña razón, aínda non saíra elexida. A verdade é que xa ía sendo hora de ler algo dun compatriota, e esta obriña, seguro, vai dai moito que falar.
Se vos sabe a pouco, podedes consultar tamén o blog do autor, Irónico a tiempo parcial.


 - Mil soles espléndidos, de Khaled Hosseini, unha novela moi éxitosa (creo que ata van presentar pronto a película), que nos leva ata Afganistán, un país do que se fala continuamente pero que, no fondo, non coñecemos demasiado ben. Clicando no enlace accederedes a un blog creado por dúas alumnas de filosofía que vos pode dar moitas ideas para debater.



 Así que xa sabedes, entre todas esas lecturas que ides facer este verán (coñecéndovos, seguro que han ser moitas), reservade un ratiño para estas dúas que facemos en común e que comentaremos xusto á volta das vacacións.

E, sobre todo, feliz verán!!!

domingo, 3 de xuño de 2012

Lorenzo Silva


Lorenzo Silva, el 30 de mayo en el Liceo de Ourense
Lorenzo Silva comenzó la charla a la que asistimos el pasado día 30 hablando de la importancia que tiene para él encontrarse con los lectores, porque el oficio de escribir, aunque tenga como finalidad fundamental la comunicación, se realiza la mayor parte del tiempo en soledad. Pensaba yo, mientras tanto, que también la lectura se realiza, mayoritariamente, en soledad. A no ser... ¡que te apuntes a un club de lectura! Y allí estábamos, un escritor y un puñado de lectores compartiendo, además de la obra, un espacio: el Liceo.
 .

Alumnos del centro en la tertulia del 18 de abril
 Ha pasado ya algo más de un mes desde que algunos alumnos y alumnas de nuestro centro pusieron en común su lectura de "La estrategia del agua" con alumnos y alumnas de otros centros orensanos, y, por fin, pudimos compartirla también con su autor. Un autor que nos habló de su visión de la literatura como "ventana" a otros lugares, al conocimiento, pero, sobre todo, a la realidad. Porque la realidad, como la novela policiaca, está llena de misterios. Y además, nos dijo, porque una sociedad se retrata, también, por sus delincuentes, por cómo investiga sus crímenes, por cómo imparte justicia.

Y, así, en las novelas protagonizadas por Bevilacqua y Chamorro, como esta que hemos leído, se cuela la realidad española desde el nombre del protagonista, hasta temas de actualidad como la crisis económica, las relaciones entre hombres y mujeres, la paternidad o la justicia, pasando por las acciones (La estrategia del agua está basada en hechos reales), la evolución del país (los protagonistas y su entorno van evolucionando de acuerdo con el paso real del tiempo de las publicaciones) o los diferentes lugares en los que se desarrollan las novelas (los protagonistas de la novela pertenecen a un cuerpo especial de la Guardia Civil, que investiga crímenes en toda España. En lugares, según Lorenzo Silva, que ellos tienen que explorar, como forasteros)
 El autor nos habló también del trabajo de la Guardia Civil y de la justicia, temas que demostró conocer en profundidad. No en vano trabajó como abogado antes de poder dedicarse a la escritura, que era su auténtica vocación pero de la que durante un tiempo pensó que no podría vivir.

En fin, una conferencia que mereció la pena. Para los que os la perdisteis (¡conste que estábais todos invitados, eh!), Begoña ha tenido la gentileza de grabar algunos fragmentos.


domingo, 15 de abril de 2012

En el chino


Outra vez en venres trece, algúns membros do club de profes reunímonos para comentar as lecturas propostas. A pesar da nosa coñecida inclinación pola comida italiana, esta vez unha das lecturas chamou a nosa atención cara outra cultura. Adiviñades cal? Seguro que si!
.
Pero, se a obra de Mankel foi decisiva para a elección do restaurante, a de Francisco Castro protagonizou os debates máis acalorados. Os que non fixeramos todos os deberes xa non sabemos se lela para averiguar quen a matou, por que, e mesmo se estaba tan morta como parecía. 
.
Ainda que a gran incógnita da noite non é esa, non señor. A gran cuestión é que terán que ver estes dous cabaleiros.  As que fomos á cea coñecemos o segredo, pero non vai ser esta que escribe quen desvele o misterio. Viñérades.
 .


En fin, ao que íbamos.  As novelas policíacas, ou similares, soen ser realistas e enfatizan moito os temas sociais, e como algunhas xa levamos tres, pensamos que estaría ben cambiar de tercio.  Decidímonos, para a próxima reunión, por dúas obras cun pouquiño máis de fantasía. Pero vou deixar que volas presenten outros, que eu xa falei bastante (mirade ben os vídeos, non vaia ser que vos confundades de autor, eh!)



sábado, 4 de febreiro de 2012

Encontros coa protagonista


Poucas veces temos a ocasión de entrevistar ao protagonista do libro que lemos. Ese foi o privilexio que disfrutamos os participantes nas tertulias do Liceo o pasado día 26, despois de ter lido, e comentado, o libro Futuro Imperfecto, de Xulia Alonso.
Nesta emotiva “novela”, concebida inicialmente para a súa filla Lucía, a autora narra unha experiencia real, a historia de amor que viviu co seu marido, marcada primeiro pola adicción ás drogas e logo pola durísima experiencia da SIDA, que Nico, o outro protagonista, non conseguiu superar.
.
O pasado xoves, da man da autora-protagonista, conseguimos entender mellor ese proceso, que nos impresionara xa durante a lectura da obra, pero aínda máis ao poder coñecer persoalmente a esta muller. Menuda pero tremendamente aplomada, Xulia respondeu con precisión e honestidade, sen evadir ningún tema, ás preguntas dos alumnos, e aclarou moitos dos aspectos que nos intrigaron nas tertulias previas. Os alumnos e alumnas, pola súa banda, plantexaron cuestións intelixentes que deixaron ben claro ata que punto conseguiran, máis alá do que lles poidera gustar o libro, implicarse na lectura, analizar e valorar acertadamente tanto a novela como as experiencias vitais que agocha.
.
De feito, as profesoras xa quedaramos moi satisfeitas do desenvolvemento da tertulia, que tivo lugar o martes 24. Os alumnos e profesoras do Ferro Couselo compartimos a nosa experiencia lectora cos das Lagoas e os do Otero Pedraio. Partindo do libro, falamos de drogas, adiccións, relacións familiares, toma de decisións e, como non, de literatura. Houbo acordos, desacordos, visións similares e diferentes, comprensión e dúbidas sobre moitos aspectos da novela. Algunhas das nosas observacións foron confirmadas pola conferencia da autora, que tamén nos axudou a entender outros puntos que non acababamos de ver claros.
.
En resumidas contas, como soe pasar ao compartir lecturas, pero quizais con máis intensidade dado o carácter autobiográfico desta obra, conseguimos novamente ir ainda máis alá dela e recibir unha lección de vida. Porque detrás da literatura estamos nós, as persoas que damos vida aos libros compartindo a través deles as nosas vivencias, dándolles entre todos un significado que, moitas veces, vai moito máis alá do que está escrito.
.
Non vos perdades o vídeo (e os comentarios das profes) en O galego do quinto. Tamén podedes dar unha volta polos blogs dalgúns dos institutos que participan con nós nesta actividade: o IES Blanco Amor, o de Allariz, ou o Lagoa de Antela.



xoves, 19 de xaneiro de 2012

Un venres 13 nada desafortunado



Home, xa sei que para moitos alumnos unha mesa chea de profes e similares pode soar un pouco terrorífica ; ), pero nós, que non somos nada supersticiosos, escollemos esa data para celebrar a segunda cea do curso e conxurar todo tipo de malos augurios. Aínda que, ben pensado, pode que tamén sufriramos algunha que outra pequena “maldición”: a ausencia (só física, por suposto) da nosa Lectora Maior, por exemplo. Ou o desgraciado incidente da cámara de fotos, que nos impide ilustrar debidamente esta entrada. Pois vai ser que a sorte si existe.
.
De sorte, fortunas, infortunios e casualidades, precisamente, gústalle moito escribir a un dos autores elixidos, Paul Auster. Tal vez iso, combinado con esa persoal forma de escribir súa, sexa un dos factores que fai que os seus libros nunca decepcionen, aínda que a frecuencia coa que publica podería facer esperar unha maior irregularidade. Sunset Park tampouco o fixo, e, aínda que en diferentes grados (como non podía ser menos), recibiu dende simples aprobacións ata defensas entusiastas.
O mesmo se pode dicir da outra obra proposta, 84 Charing Cross Road, de Helene Hanff. A  algúns gustoulles moito, a outros bastante e mesmo houbo algunha que “nin fu nin fa”, pero todos conseguiron atopar algo interesante que comentar.
.
Iso si, tamén hai que recoñecer que moitos de nós chegamos á cea cun só libro lido. Tamén os profes, ás veces, se conforman cun simple aprobado. Pero non llo contedes a ninguén!
.
A próxima cita será a mediodía porque pensamos trasladarnos a Ponteareas, esa terra onde ninguén quere ser morcego. Leremos, esta vez, outras dúas novelas: a primeira é In vino veritas, de Francisco Castro, unha divertida parodia das novelas policiais, novela “furiosa”, novela de amor, crítica dos medios de comunicación, en palabras do seu propio autor, que podes escoitar neste vídeo. 
.
E estoutro vídeo é o que terás que ver se queres saber algo da segunda das novelas elixidas. Xa que vai de suspense…
.


Que? Estades impacientes por empezar a ler? Xa empezastes? Non sei, pero algo me di que estas dúas obras van dar moito que falar. 
A por elas!

mércores, 27 de abril de 2011

Contra el viento

Algunos alumnos de 4º ESO y 1º BAC estamos leyendo "Contra el viento", de Ángeles Caso, para participar en las Tertulias del Liceo.
En esta novela, ganadora del Premio Planeta 2009, la escritora nos relata las peripecias de una caboverdiana, la valiente Sao, que, en su lucha para salir adelante, acabará recalando en nuestro país.
Pero, antes de empezar a leer, ¿qué tal unas imágenes y un poco de música para irnos ambientando en el lugar donde comienza la historia?
También puedes ver, en la página de Rtve, la reseña del libro a raíz de la obtención del premio. O conocer a la mujer real que inspiró el personaje protagonista.

Finalmente, esta es la propuesta de lectura que usaremos como punto de partida de las tertulias, con sugerencias para la reflexión a partir de cada capítulo.


luns, 31 de xaneiro de 2011

Sete mortes e dous encontros



O pasado venres tivemos a ocasión de encontrarnos, grazas ao Concello de Ourense, co autor de As sete mortes, o libro que dous días antes estivéramos comentando cos profes e alumnos doutros centros da cidade nas Tertulias do Liceo, actividade na que o noso centro participa por terceira vez.



Carlos Vila Sexto, un escritor de orixe ourensá que traballa como guionista en Madrid, falounos da súa adolescencia, das afeccións que lle levaron á literatura, dos seus estudos e da xestación da historia que os membros do club de 4º da ESO e 1º de BAC viñan de ler. Despois respondeu con amabilidade a moitas das cuestións que se nos plantexaran nas tertulias que compartimos a propósito da lectura.
Ao lermos o libro, case todos coincidíramos en que o ritmo e o estilo nos parecían moi axeitados para a súa adaptación ao cine. Carlos Vila Sexto  confirmounos que a historia foi primeiro un guión, elaborado para os seus estudos de audiovisuais na universidade de Pamplona. Inicialmente a historia baseábase nunha lenda europea, pero pronto o autor descubriu na tradición céltica de Galicia os ingredientes fundamentais que buscaba para a súa historia: fantasía, misterio, personaxes fascinantes, enigmas, profecías…


Falounos tamén doutras afeccións que tamén deixaron a súa pegada na obra, coma os videoxogos, e, por suposto, das súas preferencias literarias, que van dende clásicos da fantasia coma Michael Ende ata autores de best- sellers coma Stephen King. 



A combinación de todos eses elementos axudoulle a compoñer unha novela que atrapa ao lector dende a primeira á última páxina, e xa de paso axúdanos a descubrir que a nosa tradición e a nosa xeografía poden ser tan emocionantes, misteriosas e trepidantes coma calquera película, novela ou videoxogo estranxeiro.

Os participantes do noso centro á entrada do Liceo ourensán, onde se celebrou a Tertulia
 Máis fotos na páxina do centro, no Departamento de Normalización, coorganizador da actividade.